Ўзбекистонда аҳоли асосн озиқ-овқат, тадбиркорлар эса энергоресурслар нархи қимматлашишини кутмоқда. Марказий банк июль ойи учун аҳоли ва тадбиркорлик субъектларининг инфляцион кутилмалари шарҳини эълон қилди.
Маълум бўлишича, июль ойида ўтказилган сўровларга кўра, келгуси 12 ой учун нархлар ўсиши бўйича аҳолининг инфляцион кутилмалари июнь ойига нисбатан пасайиб, 15,5 фоизни, инфляцион кутилмаларнинг медиана қиймати эса 1,1 фоиз бандга қисқариб, 13 фоизни ташкил этган.
Кутилмалар март ойига нисбатан сезиларли камайган бўлсада, айни пайтда жорий йил бошига нисбатан юқорироқ даражада шаклланган.
Инфляцион кутилмаларнинг пасайиши асосий турдаги истеъмол нархлари ўсиши ўзининг юқори нуқтасидан ўтгани, июль ойида мавсумий мева-сабзавотлар нархининг арзонлашгани, энергия нархлари либерилизациясининг кейинроқ муддатга қолдирилиши ҳамда охирги ойларда миллий валюта алмашув курсининг барқарорлиги билан изоҳланган.
Аҳоли
Респондентлар келгусида нархларга оширувчи таъсир кўрсатиши мумкин бўлган асосий омиллар сифатида импорт товарлари ва асосий озиқ-овқат маҳсулотларининг қимматлашиши (55 фоиз), нархларининг сунъий оширилиши (43 фоиз) ҳамда ёқилғи ва энергоресурслар нархлари ошиши мумкинлиги (36 фоиз)ни кўрсатган.
Шунингдек, 2022 йилнинг июль ойида ўтказилган сўровларга кўра, бизнес соҳаси вакилларининг келгуси 12 ой учун нархлар ўсиши бўйича инфляцион кутилмалари кетма-кет 2 ой пасайиб, 15,2 фоизни ташкил этган бўлса, медиана қиймати 13,4 фоизга тенг бўлган. Июль ойида келгуси 12 ойда инфляция даражасини 9-12 фоиз атрофида бўлишини кутаётган тадбиркорлар улуши кўпайган.
Тадбиркорлар
Тадбиркорларнинг фикрича, кейинги 12 ойда нархлар ошишига валюта курсининг ўзгариши (34 фоиз), ёқилғи ва энегоресурслар нархининг қимматлашиши (31 фоиз) ҳамда импорт қилинадиган хомашё ва бутловчи қисмлар нархининг ошиши (28 фоиз) каби омиллар бевосита таъсир кўрсатиши мумкин.
Транспорт хизмати харажатларининг ошиши, импорт қилишдаги тариф ва нотариф чекловларнинг мавжудлиги ва хориждан хомашё етказиб беришда узилишлар бўлишини кутаётган тадбиркорларнинг улуши ўтган ойга нисбатан ошган. Бунда бизнес вакилларининг юқоридаги омиллар бўйича хавотирларининг кучайиши ўтган ойда бензин ва дизел нархлари қимматлашгани билан изоҳланган.
Шунингдек, коммунал хизматлар қимматлашиши ҳамда иш ҳақи ва нафақаларнинг ошишининг келгуси даврда нархларга таъсирини кутаётганлар ҳиссаси ўтган ойга нисбатан қисқарган.
Аввалроқ Марказий банк инфляция даражаси ва ЯИМнинг реал ўсиши бўйича прогнозларни ўзгартирганди. Унга кўра, Ўзбекистонда инфляция даражаси йил якунлари бўйича 12–14 фоиз атрофида бўлиши кутилмоқда. Ташқи иқтисодий вазиятларда содир бўлаётган ҳолатларни инобатга олиб Марказий банкнинг асосий ва хатарли сценарийлар доирасидаги макроиқтисодий прогнозлари шартли равишда янгиланган.
Марказий банкнинг маълум қилишича, асосий сценарий бўйича импорт инфляцияси, ишлаб чиқариш, логистика ва етказиб бериш билан боғлиқ таклиф омиллари таъсирида инфляция даражаси 2022 йил якунлари бўйича 12–14 фоиз атрофида бўлиши кутилмоқда (дастлабки прогноз 8-9 фоиз).
