2026 йилнинг 1 январидан 1 октябригача фирибгарлар фуқароларга жами 278,3 млрд сўм моддий зарар етказган. Тезкор чоралар натижасида шундан 113,1 млрд сўм блокланган. Бу ҳақда Марказий банк Ички ишлар вазирлигининг «Cardblock» платформасида рўйхатга олинган ҳолатлар таҳлилига таяниб хабар берди.
Энг кўп учраган усул — телефонга зарарли дастур ўрнатиш. Фуқаролар мессенжерлар ва номаълум манбалардан APK файлларни юклаб олиб ўрнатгани оқибатида 18 830 та ҳолатда 79,3 млрд сўм ўғирланган.
Фирибгарлик турлари бўйича ҳолатлар сони ва зарар миқдори:
| Фирибгарлик тури | Ҳолатлар | Зарар, млрд сўм |
|---|---|---|
| Телефонга зарарли дастур ўрнатиш | 18 830 | 79,3 |
| Фирибгар қўнғироғи бўйича ҳаракат қилиш | 611 | 27,7 |
| Telegram аккаунтини эгаллаб олиш | 2 808 | 21,9 |
| Сохта трейдинг таклифлари | 1 044 | 15,1 |
| «Молиявий пирамида» белгиларига эга схемалар | 1 086 | 14,0 |
| Фуқаро номига онлайн кредит расмийлаштириш | 130 | 10,6 |
| Онлайн харид учун олдиндан тўлов | 3 571 | 10,5 |
| Онлайн ўйинлар учун тўлов | 272 | 0,9 |
| Тури кўрсатилмаган ҳолатлар | 11 475 | 98,1 |
Ҳолатлар сони кам бўлса-да, айрим усуллар қимматга тушган. Фирибгар қўнғироғи орқали алданганлар ҳар бир ҳолатда ўртача 45 млн сўм, номига онлайн кредит расмийлаштирилганлар эса ўртача 82 млн сўм йўқотган. Охирги усулда фирибгарлар фуқарони «кредитни тўхтатиш» баҳонасида алдаган.
Марказий банк алоҳида ҳолатларни ҳам қайд этган. 2 737 та мурожаатда фуқаролар пули ўғирланди деб ички ишлар органларига мурожаат қилган, лекин текширувда 7,6 млрд сўм кредит қарзи бўйича автоматик ундирилгани аниқланган.
Ички ишлар органлари барча ҳолатлар бўйича тергов-суриштирув ишларини олиб бормоқда. Блокланган маблағларнинг қанча қисми эгаларига қайтарилгани маълум қилинмаган.
Марказий банк фирибгарлардан ҳимояланиш учун қуйидагиларни тавсия этади:
- мессенжерлар ва номаълум манбалардан APK файлларни юкламанг;
- ўзини банк ходими ёки ҳуқуқни муҳофаза қилувчи орган вакили деб таништирган шахсларга карта маълумотлари ва тасдиқлаш кодларини айтманг;
- Telegram аккаунтингизда икки босқичли ҳимояни ёқинг;
- онлайн харидда сотувчининг ишончлилигини текширинг;
- катта даромад ваъда қилувчи инвестиция ва «пулни кўпайтириб бериш» таклифларига ишонманг;
- фирибгарликка дуч келсангиз, дарҳол банкингизга ёки тўлов ташкилотига ҳамда ички ишлар органларига мурожаат қилинг.
Октябрда Ўзбекистонда 2,8 млн киши ўз номига кредит олишни ўзи тақиқлагани хабар қилинганди.


