Асосий мазмунга ўтиш
Жонли маълумот 17ноябр · Сешанба
USD 12 023,61 ▲ +9,24 EUR 13 236,79 ▼ −43,89 RUB 145,54 ▼ −0,65 GBP 15 865,15 ▼ −34,67
Маълумот: Марказий банк
Иқтисодиёт ва молия

Фирибгарлар тўққиз ойда фуқаролардан 278 млрд сўм ўғирлади. Энг кўп ҳолат — зарарли дастурлар орқали

Марказий банк маълумотига кўра, 2026 йилнинг тўққиз ойида фирибгарлар фуқароларга 278,3 млрд сўм зарар етказган. Энг кўп ҳолат телефонга зарарли дастур ўрнатиш билан боғлиқ: 18 830 та ҳолатда 79,3 млрд сўм ўғирланган. 113,1 млрд сўм блокланган.

Қўлда ушланган смартфон
Иллюстратив фото. Фото: Victor Larracuente / Unsplash

2026 йилнинг 1 январидан 1 октябригача фирибгарлар фуқароларга жами 278,3 млрд сўм моддий зарар етказган. Тезкор чоралар натижасида шундан 113,1 млрд сўм блокланган. Бу ҳақда Марказий банк Ички ишлар вазирлигининг «Cardblock» платформасида рўйхатга олинган ҳолатлар таҳлилига таяниб хабар берди.

Энг кўп учраган усул — телефонга зарарли дастур ўрнатиш. Фуқаролар мессенжерлар ва номаълум манбалардан APK файлларни юклаб олиб ўрнатгани оқибатида 18 830 та ҳолатда 79,3 млрд сўм ўғирланган.

Фирибгарлик турлари бўйича ҳолатлар сони ва зарар миқдори:

Фирибгарлик тури Ҳолатлар Зарар, млрд сўм
Телефонга зарарли дастур ўрнатиш 18 830 79,3
Фирибгар қўнғироғи бўйича ҳаракат қилиш 611 27,7
Telegram аккаунтини эгаллаб олиш 2 808 21,9
Сохта трейдинг таклифлари 1 044 15,1
«Молиявий пирамида» белгиларига эга схемалар 1 086 14,0
Фуқаро номига онлайн кредит расмийлаштириш 130 10,6
Онлайн харид учун олдиндан тўлов 3 571 10,5
Онлайн ўйинлар учун тўлов 272 0,9
Тури кўрсатилмаган ҳолатлар 11 475 98,1

Ҳолатлар сони кам бўлса-да, айрим усуллар қимматга тушган. Фирибгар қўнғироғи орқали алданганлар ҳар бир ҳолатда ўртача 45 млн сўм, номига онлайн кредит расмийлаштирилганлар эса ўртача 82 млн сўм йўқотган. Охирги усулда фирибгарлар фуқарони «кредитни тўхтатиш» баҳонасида алдаган.

Марказий банк алоҳида ҳолатларни ҳам қайд этган. 2 737 та мурожаатда фуқаролар пули ўғирланди деб ички ишлар органларига мурожаат қилган, лекин текширувда 7,6 млрд сўм кредит қарзи бўйича автоматик ундирилгани аниқланган.

Ички ишлар органлари барча ҳолатлар бўйича тергов-суриштирув ишларини олиб бормоқда. Блокланган маблағларнинг қанча қисми эгаларига қайтарилгани маълум қилинмаган.

Марказий банк фирибгарлардан ҳимояланиш учун қуйидагиларни тавсия этади:

  • мессенжерлар ва номаълум манбалардан APK файлларни юкламанг;
  • ўзини банк ходими ёки ҳуқуқни муҳофаза қилувчи орган вакили деб таништирган шахсларга карта маълумотлари ва тасдиқлаш кодларини айтманг;
  • Telegram аккаунтингизда икки босқичли ҳимояни ёқинг;
  • онлайн харидда сотувчининг ишончлилигини текширинг;
  • катта даромад ваъда қилувчи инвестиция ва «пулни кўпайтириб бериш» таклифларига ишонманг;
  • фирибгарликка дуч келсангиз, дарҳол банкингизга ёки тўлов ташкилотига ҳамда ички ишлар органларига мурожаат қилинг.

Октябрда Ўзбекистонда 2,8 млн киши ўз номига кредит олишни ўзи тақиқлагани хабар қилинганди.