Ўзбекистонда иш ҳақи ўсишининг юқори суръатлари 2026 йилнинг биринчи ярмида ҳам давом этган. Бу ҳақда Марказий банкнинг II чорак учун меҳнат бозори шарҳида сўз боради.
Қайд этилишича, 2026 йил январь-июнь ойларида ўртача ойлик номинал иш ҳақи 7,1 млн сўмни ташкил этган. Бу 2025 йилнинг мос даврига нисбатан 18,4 фоизга кўп. Инфляция таъсири ҳисобга олинганда эса аҳолининг реал иш ҳақи 10,9 фоизга ошган.
Энг юқори маош молия соҳасида
Тармоқлар кесимида иш ҳақи миқдори сезиларли фарқ қилмоқда. 2026 йилнинг биринчи ярмида энг юқори ўртача иш ҳақи молия ва суғурта фаолиятида — 19,1 млн сўмни ташкил қилган.
Кейинги юқори кўрсаткич ахборот ва коммуникация хизматлари соҳасида қайд этилган — бу йўналишда ўртача иш ҳақи 17,4 млн сўм бўлган.
Шу билан бирга, иш ҳақи энг паст бўлган соҳалар қаторида қишлоқ хўжалиги ва ижтимоий хизматлар қолмоқда. Қишлоқ хўжалигида ўртача иш ҳақи 3,5 млн сўм, ижтимоий хизматларда эса 4,7 млн сўмни ташкил этган.
Шундай қилиб, молия ва суғурта соҳасидаги ўртача иш ҳақи қишлоқ хўжалигидаги кўрсаткичдан қарийб 5,5 баравар юқори.
Қайси соҳаларда иш ҳақи тезроқ ошди?
Иш ҳақи ўсиш суръатлари бўйича айрим тармоқлар умумий кўрсаткичдан ҳам юқори натижа қайд этган.
Хусусан, 2026 йилнинг биринчи ярмида:
- ташиш ва сақлаш соҳасида иш ҳақи 22,8 фоизга;
- ижтимоий хизматларда 20,2 фоизга;
- қурилишда 19,9 фоизга ошган.
Бу тармоқлардаги иш ҳақи ўсиши мамлакат бўйича ўртача номинал иш ҳақи ўсишидан юқори бўлган.
Ҳудудларда вазият қандай?
Иш ҳақининг реал ўсиши ҳудудлар бўйича ҳам бир хил бўлмаган. Реал иш ҳақининг энг юқори ўсиши Жиззах вилоятида — 13,3 фоизни ташкил қилган.
Ундан кейинги ўринларда:
- Наманган вилояти — 11,8 фоиз,
- Тошкент шаҳри — 10,7 фоиз,
- Реал иш ҳақининг энг паст ўсиши эса Андижон вилоятида — 7,9 фоиз қайд этилган.
- Қорақалпоғистонда реал иш ҳақи 8,7 фоизга ошган.
Иш ҳақи ўсиши нимани англатади?
Марказий банк маълумотларига кўра, иш ҳақининг юқори суръатларда ўсиши аҳоли даромадлари ва харид қобилиятига ижобий таъсир кўрсатмоқда.
Айниқса номинал иш ҳақи 18,4 фоизга ошиши фонида реал иш ҳақининг ҳам 10,9 фоизга кўпайгани муҳим. Яъни иш ҳақи ўсиши фақат нархлар қимматлашиши ҳисобидан юзага келмаган — инфляция таъсири чиқариб ташланганда ҳам аҳолининг реал даромади ошган.
Бироқ иш ҳақи ўсиши барча соҳаларда бир хил эмас. Юқори малака талаб қиладиган молия, суғурта, ахборот ва коммуникация соҳаларида иш ҳақи мамлакат ўртача кўрсаткичидан бир неча баравар юқори бўлиб қолмоқда.
Вакансиялар сони қисқармоқда
Иш ҳақи ўсаётган бир пайтда меҳнат бозорида ишчи кучига талабнинг айрим кўрсаткичлари сусайган.
2026 йил II чорагида бизнес субъектлари томонидан эълон қилинган бўш иш ўринлари сони ўтган йилнинг мос даврига нисбатан 9,8 фоизга қисқарган. Асосий пасайиш чакана савдо, ишлаб чиқариш ва бошқа йўналишлар ҳиссасига тўғри келган. Марказий банк сўровига кўра, иш ўринлари сонини оширишни кутаётган бизнес субъектлари улуши март ойидаги 40 фоиздан июнда 34 фоизгача камайган. Аксинча, иш ўринларини қисқартиришни кутаётган тадбиркорлар улуши I чоракдаги ўртача 6,6 фоиздан II чоракда 9,2 фоизга ошган. Шунингдек, талабнинг ишлаб чиқариш ва қурилиш каби капитал сиғими юқори тармоқлардан меҳнат сиғими юқори хизмат кўрсатиш соҳаларига силжиши кутилмоқда.
Бандлик ўсишида рекорд кўрсаткич
Айни пайтда, бандлик бўйича вазият ижобийлигича қолмоқда.
2026 йил I чорагида иқтисодиётда бандлар сони ўтган йилнинг мос даврига нисбатан 5,2 фоизга ошган. Марказий банк бу сўнгги тўрт йилдаги энг юқори ўсиш эканини қайд этган. Ўсиш асосан саноат ва хизматлар, хусусан, ахборот ва алоқа, молия ва суғурта соҳалари ҳисобига таъминланган. Қишлоқ хўжалигида бандликнинг қисқариб, хизматлар соҳасида ортиб бораётгани эса ишчи кучининг нисбатан юқори унумдорликка эга тармоқларга кўчиши давом этаётганини кўрсатмоқда.
Эслатиб ўтамиз, 2026 йилнинг биринчи чорагида Ўзбекистонда ўртача ойлик иш ҳақи 6 млн 825 минг сўмни ташкил этиб, ўтган йилнинг мос даврига нисбатан 17,4 фоиз ўсиш қайд этилганди.
