“Banklarni sanatsiya qilish va tugatish toʻgʻrisida”gi qonun qabul qilindi.
Qonun banklar, banklar guruhlari va bank aksiyalarining nazorat paketiga egalik qiluvchi xolding kompaniyalariga nisbatan tatbiq etiladi.
Markaziy bank banklarni sanatsiya qilish va tugatish sohasidagi vakolatli davlat organidir.
Quyida sanab oʻtilgan barcha asoslarning mavjudligi bankni sanatsiya qilishni boshlash uchun asos deb hisoblanadi:
- bankning toʻlovga qobiliyatsizligi yoki toʻlovga qobiliyatsizlikning yuzaga kelish ehtimoli yuqoriligi;
- banklar tomonidan koʻrilgan choralar, shuningdek Markaziy bank tomonidan qoʻllangan nazorat choralari toʻlovga qobiliyatsizlikni bartaraf etishga qodir boʻlmaganligi yoxud 6 oy ichida buning ehtimoli mavjud emasligi;
- bankning tizimli ahamiyatga molik ekanligi yoki tizimli ahamiyatga molik boʻlmagan bankni majburiy tugatish orqali belgilangan maqsadlarga erishib boʻlmasligi sababli sanatsiya qilish zarurligi.
Markaziy bank sanatsiya qilinayotgan bankning maxsus boshqaruvchisini tayinlash toʻgʻrisida qaror qabul qilishga haqli.
Sanatsiya qilish vositalari quyidagilardan iborat:
- aktivlar va majburiyatlarni oʻtkazish (sotish);
- oraliq bankni tashkil etish;
- hisobdan chiqarish va (yoki) konvertatsiya qilish.
Qonunga koʻra, sanatsiya qilish toʻgʻrisida qaror qabul qilinguniga qadar Markaziy bank bankning aktivlari va majburiyatlari, shuningdek balansdan tashqari moddalari baholashdan oʻtkazilishini taʼminlaydi.
Baholovchi Markaziy bankka quyidagilarni oʻz ichiga olgan xulosani taqdim etadi:
- bankni sanatsiya qilish boshlangan kunda mazkur bankni majburiy tugatish tashabbus qilingan boʻlsa, sanatsiya qilinayotgan bank aksiyador va kreditorlari koʻrishi mumkin boʻlgan zararlarning miqdori;
- sanatsiya qilinayotgan bankning aksiyadorlari va kreditorlari koʻrgan haqiqiy zararlar miqdori;
- yuqorida koʻrsatilgan zararlar oʻrtasidagi farq.
Shuningdek, Markaziy bank hamda Omonatlarni kafolatlash agentligining qoʻshma qarori asosida sanatsiya qilish jamgʻarmasi tashkil etiladi.
Markaziy bank sanatsiya qilinayotgan bank tuzgan shartnomalar boʻyicha uning toʻlov va oʻtkazmalarga doir muayyan majburiyatlarini 6 haftadan koʻp boʻlmagan muddatga toʻxtatib turishga haqli.
Qonunga koʻra, bank faoliyatini tugatish ixtiyoriy yoki majburiy tugatish shaklida amalga oshirilishi mumkin.
Agar bank toʻlovga qobiliyatsiz boʻlmasa yoki uning toʻlovga qobiliyatsizligi yuzaga kelishi ehtimoli yuqori boʻlmasa, u ixtiyoriy tugatilishi mumkin.
Bankni ixtiyoriy tugatish Markaziy bankning roziligiga asosan amalga oshiriladi.
Agar bank tizimli ahamiyatga molik deb eʼtirof etilmagan boʻlsa, u “Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida”gi qonunda nazarda tutilgan hollarda majburiy tugatilishi mumkin.
Bankni majburiy tugatish Markaziy bank boshqaruvining litsenziyani chaqirib olish va bankni majburiy tugatish toʻgʻrisidagi qarori asosida amalga oshiriladi.
Bankni majburiy tugatish suddan tashqari va sud tartibida amalga oshirilishi mumkin.
Bankni majburiy tugatish jarayonida majburiy tugatilayotgan bankning aktivlari hamda majburiyatlarini boshqa bankka oʻtkazish va (yoki) bankning aktivlarini sotish vositalaridan foydalaniladi.
