2022 йил 19,2 миллиард сўмдан ортиқ контрафакт тамаки маҳсулотларини ноқонуний сотишга уринишнинг олдини олинди.
Тизим 2021 йилда Ўзекистонда тадбиқ этила бошланди. 2022 йилда «Asl Belgisi» тизимида товар айланмасида рўйхатдан ўтган иштирокчилар сони қарийб 15 фоиз ўсди ва 6793 нафарни ташкил этди.
Таққослаш учун, 2021 йил охирида уларнинг сони -5978 нафарни ташкил қилган эди. Маҳсулот ишлаб чиқарувчилар, импорт қилувчилар, улгуржи ва чакана сотувчилар товар айланмасининг иштирокчилари ҳисобланади.
Жорий йилда 474 миллион донадан ортиқ тамаки маҳсулотлари Data Matrix кодлари билан маркировкаланди.
Шунингдек, 2022 йилда рақамли маркировкалаш туфайли 19,2 миллиард сўмдан ортиқ контрафакт тамаки маҳсулотларини ноқонуний сотишга уринишнинг олди олинди. Шундай қилиб, 11 ой давомида тамаки маҳсулотларини рақамли маркировка кодларисиз олиб кириш ва сотишга уринишнинг 314 та ҳолати аниқланди.
Давлат божхона қўмитаси матбуот хизмати хабарига кўра, ўтган йилнинг шу даврига нисбатан олиб қўйилган тамаки маҳсулотлари сони 9 фоиз ошган.
Шунингдек, 1 январдан бошлаб алкоголли маҳсулотларни олиб кириш ва сотиш тақиқланди, бу бозорни 100 фоиз рақамлаштиришни таъминлади. Йил давомида улгуржи ва чакана савдо бўлинмалари барча операцияларни «Asl Belgisi» тизимида рўйхатдан ўтказишга ўтди.
Йил давомида 245 миллиондан ортиқ кодлари Алкоголь маҳсулотлари гуруҳида ва 211 миллион кодлари «Пиво маҳсулотлари» гуруҳида қўлланилди.
«2022 йилда биз маркировкалаш оператори сифатида алкоголь ва пиво маҳсулотлари гуруҳларини маркировкалаш бўйича давлат олдидаги мажбуриятларимизни бажардик. Рақамли маркировкалаш ва кузатиш товар занжирининг барча босқичларида, шу жумладан чакана савдода тўлиқ ишга туширилади. 2022 йил 1 декабрдан бошлаб, қоида тариқасида, Data Matrix кодсиз маҳсулотлар чакана савдода қолмаслиги керак – охирги маркировкаланмаган қисми (металлдан тайёрланган алкоголли ичимликлар, шу жумладан алюминий идишлар) 1 декабргача сотилиши керак эди.
Тизимда 12 мингдан ортиқ юридик шахс – алкоголли маҳсулотлар (шу жумладан пиво маҳсулотлари ҳам) ишлаб чиқарувчи, импорт қилувчи ва чакана савдо шохобчалари рўйхатдан ўтган. Фақат 2022 йилда деярли ярим миллиард Data Matrix кодлари қўлланилди. Ҳақиқатан ҳам ажойиб иш амалга оширилди.
Ушбу маҳсулот гуруҳлари бўйича асосий «технологик» ишлар 2022 йилда якунланганлиги сабабли, 2023 йилдаги асосий мақсад бозорни «оқлаш» учун самарали механизм сифатида маркировкалашдан комплекс фойдаланишдир. Биз давлат органлари, биринчи навбатда, Давлат солиқ қўмитаси билан энг яқин ҳамкорликни давом эттирамиз ва контрабанда ва контрафактга қарши курашиш нуқтаи назаридан алкоголь бозорининг «оқланишига» ҳисса қўшамиз.» – дея изоҳ берди тизим оператори «CRPT TURON» МЧЖ операцион директори Олег Кузмин.
Йил бошида 2 та маҳсулот гуруҳи бўйича тажриба лойҳаси муваффақиятли якунланган бўлса, баҳорда «Маиший техника воситалари», кузда эса «Дори воситаларининг» маркировкасига старт берилди!
Дастлаб «Маиший техника» маҳсулот гуруҳининг рақамли маркировкаланиши жорий этилди. Бутун сегмент 3 гуруҳга бўлинган бўлиб, бу аста-секин ва оғриқсиз янги тизим билан ишлашга ўтиш имконини берди. Ўзбекистон МДХ давлатлари орасида бу турдаги маҳсулотларни маркировкалайдиган биринчи мамлакатга айланди!
Бу даврда «Asl Belgisi» тизимида 235 дан ортиқ маҳсулот айланмаси иштирокчилари рўйхатга олинди. Улар орасида йирик маҳаллий ишлаб чиқарувчилар ва импортчилар, улгуржи савдо ташкилотлари ва чакана савдо нуқталари, жумладан, маиший техника билан бевосита ишлайдиган йирик тармоқ дўконлари мажуд.
Миллий каталогда 7485 дан ортиқ маҳсулот карточкалари модерациядан ўтказилди. Тизимга киритилган маълумотлар асосида ишлаб чиқарувчилар ва импорт қилувчилар керакли миқдордаги Data Matrix кодларига буюртма беришлари мумкин.
Ўтган давр мобайнида маркировкаланиши лозим бўлган маҳсулотларга 7 миллиондан ортиқ код қўлланилди.
Шундай қилиб,
- 1 сентябрдан бошлаб 1-гуруҳ – иккиламчи (ташқи) қадоқдаги дори-дармонларни маркировкаси мажбурий бўлди.
- 1 ноябрдан бошлаб 2-гуруҳ дори воситаларини – бирламчи (ички) қадоқдаги дори воситаларини маркировкалаш йўлга қўйилди.
Шундай қилиб, фармацевтика маҳсулотларининг 90 фоиздан ортиғи рақамлаштирилмоқда. Ўтган давр мобайнида «Asl Belgisi» тизимида 502 дан ортиқ товар айланмаси иштирокчиси – ишлаб чиқарувчилар, чет эллик рўйхатга олиш гувоҳномалари эгалари, хорижий фармацевтика компанияларининг аккредитациядан ўтган ваколатхоналари, улгуржи савдо вакиллари рўйхатдан ўтказилди.
Ушбу маҳсулот гуруҳининг 7500 дан ортиқ маҳсулот карталари Миллий каталогга киритилиб, бу даврда жами 91 миллиондан ортиқ код қўлланилди. .
