Ўзбекистонда масофавий валюта айирбошлаш операциялари ҳажми ўсишда давом этмоқда, бироқ бу кўрсаткич анъанавий каналлардан ортда қолмоқда. Бу Марказий банк шарҳидан келиб чиқади.
МБ маълумотларига кўра, январ-июн ойларида банк айирбошлаш шохобчалари орқали 11,157 млрд долларлик валюта операциялари амалга оширилди, бу ўтган йилнинг мос давридаги 8,369 млрд доллардан кўп. Анъанавий айирбошлаш шохобчалари орқали операциялар ҳажми тахминан 33,3 фоизга ошди.
Банкларнинг масофавий хизматлари орқали жисмоний шахслар 7,479 млрд доллар айирбошлашди. 2025-йилнинг биринчи ярмидаги 5,879 млрд долларга нисбатан ўсиш 27,2 фоизни ташкил этди.
Энг юқори динамика валюта банкоматларида кузатилди. Улар орқали амалга оширилган операциялар ҳажми 252 млн доллардан 404 млн долларгача, яъни тахминан 60,3 фоизга ошди.
Тезкор ўсишга қарамай, бу ҳали ҳам бозорнинг кичик бир сегментидир. Валюта банкоматлари ҳиссасига аҳолининг хорижий валютадаги операциялари умумий айланмасининг 2 фоиздан сал кўпроғи тўғри келади. Тўқнаштириш учун, анъанавий айирбошлаш шохобчалари орқали операцияларнинг 59 фоизи, масофавий каналлар орқали эса 39 фоизи ўтади.
Биринчи ярим йилликда айирбошлаш шохобчалари, онлайн хизматлар ва валюта банкоматлари орқали жами 19 миллиард долларга яқин операциялар амалга оширилди.
Шуниси эътиборга лойиқки, абсолют кўринишда масофавий валюта айирбошлаш ҳажми тез суръатлар билан ўсишда давом этмоқда, бироқ унинг умумий айланмадаги улуши охирги йилда камайди.
2024-йилнинг биринчи ярим йиллигида валюта айирбошлаш операцияларининг 37 фоизи онлайн каналлар орқали амалга оширилган эди. 2025-йилда бу кўрсаткич 41 фоизгача ошди, 2026-йилнинг биринчи ярмида эса 39 фоизгача пасайди.
Айирбошлаш шохобчаларида эса тескари динамика кузатилди: уларнинг улуши 2024-йилдаги 62 фоиздан 2025-йилда 58 фоизгача қисқарди, шундан сўнг жорий йилнинг биринчи ярмида қайтадан 59 фоизгача кўпайди.
Шу билан бирга, Марказий банк масофавий хизматлар ва кечаю кундуз ишлайдиган валюта банкоматларининг ривожланишини умуман олганда аҳолининг рақамли банк хизматларидан фойдаланиш имкониятлари кенгайиши билан боғлайди. Регулятор баҳолашича, рақамли каналлар операцияларни туну кун амалга ошириш, транзакция харажатларини қисқартириш ва молиявий хизматлар оммабоплигини ошириш имконини беради.
Аҳоли томонидан валюта сотуви 35 фоизга ошди
Ярим йил давомида жисмоний шахслар банкларга 12,3 миллиард долларлик валюта сотди. Бу ўтган йилнинг мос даврига нисбатан 35 фоизга кўп. Аҳоли томонидан валюта харид қилиш ҳажми эса 26 фоизга ошиб, 6,8 миллиард долларни ташкил этди.
Шу тариқа, аҳоли ярим йил ичида банкларга сотиб олинганидан кўра тахминан 5,5 миллиард доллар кўпроқ хорижий валюта сотди (ўтган йили бу фарқ 3,7 миллиард долларни ташкил этган эди).
Аҳоли хорижий валютанинг йирик соф сотувчиси бўлиб қолмоқда. Аҳоли томонидан валютанинг соф таклифининг валюта айирбошлаш операциялари умумий айланмасидаги улуши 2025-йилнинг биринчи ярим йиллигидаги 26 фоиздан 2026-йилнинг январ-июн ойларида 29 фоизгача ошди.
Эслатиб ўтамиз, 9-августдан тижорат банкларининг ички назорат қоидаларига киритилган ўзгаришлар кучга кирди. Ўзгаришлардан бири қоидаларда назарда тутилган ҳолларда мижозни идентификация қилиш талаб этилмайдиган операция чегарасини 100 доллардан 500 долларгача оширади.
Белгиланган лимит доирасида нақд хорижий валютани харид қилишда паспорт, ИД-карта ёки уларнинг ўрнини босувчи ҳужжатни тақдим этиш зарурати бекор қилинди.


