{"id":33182,"date":"2025-03-10T12:39:49","date_gmt":"2025-03-10T07:39:49","guid":{"rendered":"https:\/\/kommers.uz\/?p=33182"},"modified":"2025-03-10T10:42:30","modified_gmt":"2025-03-10T05:42:30","slug":"nima-uchun-onlajn-firibgarlik-narkokartellardan-%d2%b3am-kuchajib-ketdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dinor.uz\/?p=33182","title":{"rendered":"Nima uchun onlayn firibgarlik narkokartellardan ham kuchayib ketdi?"},"content":{"rendered":"<p>Tasavvur qila olasizmi: internetda kimdir bilan muloqot qilib, bir yil davomida munosabatlar o\u02bbrnatib, unga shunchalik ishonasizki, u sizga puxta tushuntirib bergan investitsiya imkoniyatiga 10 mingdollar yuborasiz, ammo oxir-oqibat Pig butchering (\u201ccho\u02bbchqa so\u02bbyish\u201d) firibgarligining qurboni bo\u02bblib chiqasiz?<\/p>\n<p>Siz \u201ccho\u02bbchqa so\u02bbyish\u201d haqida eshitganmisiz? Xitoycha jargon tilida bu \u201cSha Zhu Pan\u201d deb ataladi va hozirda eng daromadli kiberjinoyatlardan biri hisoblanadi. Firibgarlar internetda <strong>soxta shaxslar yaratib,<\/strong> nishonlarini (\u201ccho\u02bbchqalar\u201d deb atashadi) aniqlaydi \u2013 bular odatda pulga ega bo\u02bblgan, lekin kiberxavfsizlik borasida zaifroq odamlar. Ular haftalar, oylar yoki hatto yillar davomida qurbonlarning ishonchini qozonib, ularni investitsiya qilishga ko\u02bbndiradilar. Ko\u02bbpincha bu firibgarlik kriptovalyuta bilan bog\u02bbliq bo\u02bbladi, lekin har doim ham bunday emas. Keyin esa \u201ccho\u02bbchqa so\u02bbyish\u201d bosqichi boshlanadi \u2013 firibgarlar qurbonlardan qo\u02bbllaridan kelgancha ko\u02bbproq pul tortib olishga harakat qilishadi va ularni butunlay moliyaviy halokatga uchratadi.<\/p>\n<p><strong>Bu juda ekstremal tuyuladimi? Afsuski, bu zamonaviy kiberjinoyatchilikning achchiq haqiqati.<\/strong><\/p>\n<p>Global miqyosda bunday firibgarliklar yordamida 500 milliard dollardan ortiq mablag\u02bb o\u02bbg\u02bbirlangan va bu bozor tobora kengayib bormoqda. Masalan,<strong> Singapur kabi mamlakatlarda onlayn firibgarlik<\/strong> eng keng tarqalgan jinoyat turiga aylangan. Yana ham xavotirli tomoni shundaki, bunday firibgarlik sxemalarida hozirda butun dunyo bo\u02bbylab bir milliondan ortiq odam ishlamoqda. Ularning aksariyati bu ishga majburlab jalb qilingan, firibgarlik markazlarida asirdek ushlab turiladi, hatto qiynoqlarga solinadi.<\/p>\n<p><strong>Kiberjinoyatchilik va giyohvandlik savdosi: Nega firibgarlik yanada xavfli?<\/strong><\/p>\n<p>Onlayn firibgarlik noqonuniy giyohvand moddalar savdosini ham ko\u02bblam, ham ta\u02bcsir jihatidan ortda qoldirdi. Ammo nega u an\u02bcanaviy uyushgan jinoyatchilikdan ham xavfliroq?<\/p>\n<p><strong>Har kim qurbon bo\u02bblishi mumkin<\/strong><\/p>\n<p>Giyohvandlik savdosidan farqli o\u02bblaroq, bu firibgarliklarga jalb qilinish majburiy emas \u2013 internetda bo\u02bblgan har qanday odam nishonga aylanishi mumkin. Agar sizda qo\u02bbrquv, yolg\u02bbizlik, ochko\u02bbzlik, zerikish yoki boylik kabi xislatlar bo\u02bblsa, kiberjinoyatchilar uchun potensial \u201ccho\u02bbchqa\u201dga aylanasiz. Hech kim bu tahdiddan to\u02bbliq himoyalanmagan.<\/p>\n<p><strong>Qonun ta\u02bcsir doirasidan tashqarida<\/strong><\/p>\n<p>Ko\u02bbplab kiberjinoyatchi tarmoqlar \u201cfiribgar davlatlar\u201dda faoliyat yuritadi, bu joylarda ular siyosatchilar va davlat amaldorlarini sotib olib, himoya topishadi. Bu firibgarlik operatsiyalari juda keng ko\u02bblamli \u2013 ayrim firibgarlik markazlari Google kampusiga teng keladigan darajada bo\u02bblib, 30 dan ortiq binoga va milliardlab dollar aylanmaga ega.<\/p>\n<p><strong>Murakkab operatsiyalar<\/strong><\/p>\n<p>Bu firibgarlik sxemalari juda yuqori darajada tashkil etilgan bo\u02bblib, turli guruhlar quyidagi vazifalarni bajarishga ixtisoslashgan:<\/p>\n<ul>\n<li>qurbonni aniqlash va tayyorlash;<\/li>\n<li>ularni soxta investitsiyalarga jalb qilish;<\/li>\n<li>o\u02bbg\u02bbirlangan pullarni yuvish.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Kiberjinoyatchilar realistik muloqot va ssenariylarni yaratish uchun katta mablag\u02bb sarflaydi. Natijada, ularning firibgarlik sxemalarini aniqlash juda qiyin bo\u02bbladi \u2013 buni odamlar ko\u02bbpincha juda kech bo\u02bblganida anglaydi.<\/p>\n<p><strong>Innovatsiya qudrati<\/strong><\/p>\n<p>Kiberjinoyatchilikning eng qo\u02bbrqinchli jihatlaridan biri \u2013 uning doimiy ravishda rivojlanish qobiliyatidir. Har soniyada sodir bo\u02bblayotgan kiberhujumlar kelajakdagi firibgarliklar uchun ulkan hajmdagi o\u02bbg\u02bbirlangan ma\u02bclumotlarni yetkazib bermoqda.<\/p>\n<p>Sun\u02bciy intellekt asosidagi vositalar orqali jinoyatchilar nafaqat matnli xabarlarni, balki ovoz va yuz ifodalarini ham mukammal taqlid qila oladi. Hatto eng ehtiyotkor odamlar ham bunday firibgarliklarga aldanishi mumkin. Masalan, Britaniyaning Arup muhandislik kompaniyasi<strong> 25 million dollar yo\u02bbqotdi<\/strong> \u2013 kiberjinoyatchilar sun\u02bciy intellektdan foydalangan holda moliyaviy direktorning ovozi va yuzini nusxalab, soxta tranzaksiyalarni tasdiqlashga muvaffaq bo\u02bblishgan.<\/p>\n<p><strong>Kiberjinoyatchilikka qarshi kurash: Biz qarshi tura olamizmi?<\/strong><\/p>\n<p>Afsuski, kiberjinoyatchilikka qarshi himoya ancha sust. Ta\u02bclim juda muhim bo\u02bblsada, bu o\u02bbsib borayotgan inqirozga qarshi kurashish uchun xalqaro hamkorlik zarur. Dunyoning ikki yetakchi davlati \u2014 AQSH va Xitoy bu tahdidlarga qarshi birgalikda harakat qilishlari kerak.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dunyoda internet firibgarligi doirasida qo\u02bblga kiritilgan mablag\u02bblar aylanmasi yiliga 500 mlrd dollarga yetdi. Hozirda bu turdagi tuzoqlarga texnologiyani yaxshi tushunadigan oddiy odamlardan tashqari, politsiyachilar, maxsus xizmatlar agentlari ham tushmoqda. Firibgarlar qanday yo\u02bbl bilan odamlarni aldashga muvaffaq bo\u02bblmoqda?<\/p>\n","protected":false},"author":23,"featured_media":33184,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"_sharing_image":{"poster":"https:\/\/dinor.uz\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/67ce979b89c4e.jpg","width":1200,"height":630,"template":"26a28dfa","mode":"auto"},"_sharing_image_fieldset":{"xk6e44ialdzo":33184,"7B0ecgVieEAP":"\u041d\u0438\u043c\u0430 \u0443\u0447\u0443\u043d \u043e\u043d\u043b\u0430\u0439\u043d \u0444\u0438\u0440\u0438\u0431\u0433\u0430\u0440\u043b\u0438\u043a \u043d\u0430\u0440\u043a\u043e\u043a\u0430\u0440\u0442\u0435\u043b\u043b\u0430\u0440\u0434\u0430\u043d \u04b3\u0430\u043c \u043a\u0443\u0447\u0430\u0439\u0438\u0431 \u043a\u0435\u0442\u0434\u0438?"},"_dinor_sponsored":false,"_dinor_sponsor_name":"","_dinor_reading_time":0,"_dinor_primary_term":0,"_dinor_featured":false,"_dinor_urgent":false,"_dinor_show_author":false,"_dinor_kicker":"","_dinor_summary":"","_dinor_sources":"","footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"ptype":[30],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dinor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/33182"}],"collection":[{"href":"https:\/\/dinor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dinor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dinor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/23"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dinor.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=33182"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dinor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/33182\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":33185,"href":"https:\/\/dinor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/33182\/revisions\/33185"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dinor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/33184"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dinor.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=33182"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dinor.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=33182"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dinor.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=33182"},{"taxonomy":"ptype","embeddable":true,"href":"https:\/\/dinor.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fptype&post=33182"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}