{"id":23661,"date":"2022-06-11T11:55:35","date_gmt":"2022-06-11T06:55:35","guid":{"rendered":"https:\/\/kommers.uz\/?p=23661"},"modified":"2022-07-18T10:08:13","modified_gmt":"2022-07-18T05:08:13","slug":"qoqonlik-tarihchi-turkij-tildagi-taqvimni-tikladi-foto","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dinor.uz\/?p=23661","title":{"rendered":"Qo\u02bbqonlik tarixchi turkiy tildagi taqvimni tikladi \u2014 foto"},"content":{"rendered":"<p>Qo\u02bbqon davlat muzey-qo\u02bbriqxonasi ilmiy xodimi Yahyoxon Dadaboyev Qo\u02bbqon xonligida haftaning oy va kunlarining turkiy nomlari bilan ilgari mavjud bo\u02bblgan taqvimni qayta tikladi. Bu haqda Turizm va madaniy meros vazirligi hamda Qo\u02bbqon universiteti hamkorligida tashkil etilgan xalqaro anjumanda qatnashgan \u201cBugun.uz\u201d muxbiri Rigina Madjitova xabar berdi.<\/p>\n<p>Dadaboyevning so\u02bbzlariga ko\u02bbra, taqvim unutilib, ko\u02bbpchilik uni eslamagan. 1907 yilda Ufa jurnallaridan birida taqvim nomlari haqidagi ma\u02bclumotlar e\u02bclon qilingan.<\/p>\n<blockquote><p>\u201cTatar tarixchilari haftaning oy va kunlarining nomlarini turkiy tilda topishga harakat qildi, Men ularning ishini davom ettirdim va ularni qayta tiklashga harakat qildim\u201d, \u2014 deydi mutaxassis.<\/p><\/blockquote>\n<p>Tarixchi taqvim nomlari haqida birinchi marta 1980 yilda Ufa jurnalida o\u02bbqigan. Shundan so\u02bbng u cho\u02bbpon, ovchilar bilan suhbatlashib, ulardan ma\u02bclumot olib, tegishli maqolalar topib, izlanishlarini to\u02bbldirgan.<\/p>\n<blockquote><p>\u201cQishloqlar, tog\u02bbli hududlarni eshakda kezib, ma\u02bclumot yig\u02bbib yurdim. Taxminan 2010 yilda tadqiqotimni yakunladim. Ammo bu ma\u02bclumot hech qachon hech qayerda chop etilmagan. Men bir nechta jurnallarga yubordim, lekin hech qachon javob olmadim. Qo\u02bbqon tarixi haqida kitob yozganman, unda bu turkiy nomlar tilga olinadi. 2022 yil avgust oyida kitob Qo\u02bbqon universiteti bilan hamkorlikda chiqarilishi rejalashtirilgan. Kitob nashr etilishining moliyaviy qismini aynan mana shu universitet o\u02bbz zimmasiga oldi\u201d, \u2014 degan mutaxassis.<\/p><\/blockquote>\n<figure id=\"attachment_140160\" class=\"wp-caption alignnone\" aria-describedby=\"caption-attachment-140160\"><a class=\"fancybox image\" href=\"https:\/\/bugun.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/2-12.jpg\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-140160\" src=\"https:\/\/bugun.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/2-12.jpg\" sizes=\"(max-width: 1536px) 100vw, 1536px\" srcset=\"https:\/\/bugun.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/2-12.jpg\" alt=\"\" width=\"1536\" height=\"1152\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-140160\" class=\"wp-caption-text\">Foto: \u201cBugun.uz\u201d<\/figcaption><\/figure>\n<p>Dadaboyev ayrim oylarning nomlarini ham tushuntirib bergan. Jumladan, \u201co\u02bbt yoqmas\u201d \u2014 aprel oyi. Chunki o\u02bbsha paytda uy va o\u02bbtovlarni isitish to\u02bbxtatilgan. \u201cQozon\u201d \u2014 bu vaqtda qoramol so\u02bbyilgan, go\u02bbsht quritilgan, qazi qilingan. Uzoq vaqt saqlanmaydigan go\u02bbshtlardan qozonda ovqat qilib, bir-birlarini tanovull qilishga taklif qilingan. Bu noyabr oyida sodir bo\u02bblgan. Yana bir nomi \u201cqirkkuyak\u201d bo\u02bblib, qo\u02bby va echkilar boqiladigan iyul-avgust oylarini bildirgan. O\u02bbshanda hayvonlar yanvar-fevral oylarida tug\u02bbilib, ularni sovuqdan nobud bo\u02bblmasligi uchun cho\u02bbponlar qo\u02bby-echkilarning qorinlarini bir qop kuyak bilan 40 kun bog\u02bblab qo\u02bbygan, keyin uloq va qo\u02bbzilar bahorda tug\u02bbilgan.<\/p>\n<blockquote><p>\u201cRus tilidan tashqari barcha tillarda hafta kunlarining nomlari \u02bbkun\u02bb so\u02bbzidan kelib chiqqan: ingliz tilida \u02bbday\u02bb, tojikchada \u02bbshanba\u02bb, turkiy tilda \u02bbkun\u02bb. Bosh kun \u2014 dushanba, sok kun \u2014 seshanba, jul kun \u2014 chorshanba \u02bbyo\u02bblga yiqish uchun yaxshi kun\u02bb ma\u02bcnosida, kindik kun \u2014 payshanba, beshin kun yoki otna juma, bo\u02bbsh kun \u2014 shanba bo\u02bblib, tarjimada \u02bbnomsiz\u02bb, \u02bberkin\u02bb ma\u02bcnolarida kelgan, pirtak \u2014 yakshanba (qadimgi turkiy tildan bozorga chiqish kuni)\u201d, \u2014 deydi Yahyoxon Dadaboyev.<\/p><\/blockquote>\n<figure id=\"attachment_140161\" class=\"wp-caption alignnone\" aria-describedby=\"caption-attachment-140161\"><a class=\"fancybox image\" href=\"https:\/\/bugun.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/3-11.jpg\"><img decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-140161\" src=\"https:\/\/bugun.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/3-11.jpg\" sizes=\"(max-width: 1536px) 100vw, 1536px\" srcset=\"https:\/\/bugun.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/3-11.jpg\" alt=\"\" width=\"1536\" height=\"2048\" \/><\/a><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dadaboyevning so\u02bbzlariga ko\u02bbra, taqvim unutilib, ko\u02bbpchilik uni eslamagan.<\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":23662,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"_sharing_image":null,"_sharing_image_fieldset":[],"_dinor_sponsored":false,"_dinor_sponsor_name":"","_dinor_reading_time":0,"_dinor_primary_term":0,"_dinor_featured":false,"_dinor_urgent":false,"_dinor_show_author":false,"_dinor_kicker":"","_dinor_summary":"","_dinor_sources":"","footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"ptype":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dinor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23661"}],"collection":[{"href":"https:\/\/dinor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dinor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dinor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dinor.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23661"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dinor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23661\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23663,"href":"https:\/\/dinor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23661\/revisions\/23663"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dinor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/23662"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dinor.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23661"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dinor.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23661"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dinor.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23661"},{"taxonomy":"ptype","embeddable":true,"href":"https:\/\/dinor.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fptype&post=23661"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}