{"id":17161,"date":"2022-02-18T15:54:33","date_gmt":"2022-02-18T10:54:33","guid":{"rendered":"https:\/\/kommers.uz\/?p=17161"},"modified":"2022-02-18T15:55:42","modified_gmt":"2022-02-18T10:55:42","slug":"global-savdo-osishi-pandemiyadan-oldingi-korsatkichlardan-yuqori-boldi-bmt","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dinor.uz\/?p=17161","title":{"rendered":"Global savdo o\u02bbsishi pandemiyadan oldingi ko\u02bbrsatkichlardan yuqori bo\u02bbldi \u2014 BMT"},"content":{"rendered":"

Global savdo o\u02bbsishi 2021 yil pandemiyadan oldingi ko\u02bbrsatkichlardan yuqori bo\u02bbldi. Bu haqda BMT savdo va rivojlanish konferensiyasi (UNCTAD) xabar berdi<\/a>.<\/p>\n

Hisob-kitoblariga ko\u02bbra, 2021 yil oxirida qiymat ko\u02bbrinishida jahon savdosi hajmi 25 foizga oshgan, bu esa 2020 yilda yetkazib berishning qisqarishini qoplash imkonini bergan. O\u02bbsish tendensiyasi aviatsiya sanoatidan tashqari jahon iqtisodiyotining barcha tarmoqlarini qamrab olgan.<\/p>\n

Shu bilan birga, bozorlarda narxlarning oshishi energiya resurslari eksporti narxining 2021 yil shu davriga nisbatan 97 foizga, metallar \u2014 41 foizga, kimyo mahsulotlari \u2014 35 foizga, oziq-ovqat mahsulotlari \u2014 20 foizga oshishiga olib kelgan. 2022 yilda esa global yalpi ichki mahsulot o\u02bbsish sur\u02bcatining kamayishi va global inflyatsiya ortidan o\u02bbsish sekinlashadi.<\/p>\n

UNCTAD ma\u02bclumotlariga ko\u02bbra, 2021 yili jahon savdosi hajmi rekord darajaga ko\u02bbtarilib, 28,5 trillion dollarni tashkil etgan. Tovar ayirboshlash hajmi pandemiyadan oldingi ko\u02bbrsatkichga (2019 yil) nisbatan 13 foizga oshgan, 2020 yilga nisbatan o\u02bbsish esa 25 foizni tashkil etgan.<\/p>\n

Yilning birinchi yarmida ham tovarlar, ham xizmatlar savdosi o\u02bbsishi kuchliroq bo\u02bblgan. Umuman olganda, yil davomida tovarlarning o\u02bbsishi 27 foizni, xizmatlarning o\u02bbsishi 17 foizni tashkil etgan. Shu bilan birga, xizmatlar savdosi 2021 yilning to\u02bbrtinchi choragidagina pandemiyadan oldingi darajaga qaytgan.<\/p>\n

Aksariyat yirik mamlakatlardan tovarlar eksporti to\u02bbrtinchi chorakda 2019 yildagi ko\u02bbrsatkichlardan sezilarli darajada oshib ketgan: Xitoydan yetkazib berish 2021 yilning shu davriga nisbatan 43 foizga (import 32 foizga o\u02bbsgan), Rossiyadan \u2014 33 foizga (import \u2014 23 foizga), Braziliyada \u2014 23 foizga (import \u2014 33 foizga), AQSHda \u2014 12 foizga (import \u2014 20 foizga), Yevropa Ittifoqida \u2014 10 foizga (import \u2014 27 foizga) oshgan.<\/p>\n

Rivojlanayotgan mamlakatlarning umumiy eksporti yiliga 30 foizga oshgan, rivojlangan mamlakatlardan yetkazib berish esa ikki baravar kam \u2014 15 foizga oshgan. Rivojlanayotgan mamlakatlar importi ham sezilarli darajada oshgan \u2014 2021 yilgi 19 foizga nisbatan 26 foizga. 2019 yilga nisbatan ularning eksporti 35 foizga, rivojlangan mamlakatlarda esa 19 foizga oshgan.<\/p>\n

Import \u2014 mos ravishda 28 va 25 foizga oshgan. Xizmatlar uchun shunga o\u02bbxshash taqqoslash (uchinchi chorak ma\u02bclumotlariga ko\u02bbra) hali ham asosan eksport va importning pasayishini ko\u02bbrsatadi. Asosiy istisno Hindistondir, ammo pandemiyaning IT xizmatlari eksportiga ta\u02bcsirini oldindan aytib bo\u02bblmaydi.<\/p>\n

Xabarga ko\u02bbra, 2021 yilda tovar ayirboshlash hajmi o\u02bbsishining katta qismi tovar narxlarining oshishi bilan bog\u02bbliq. Shunga ko\u02bbra, xomashyo eksport qiluvchi mamlakatlarda yuqori o\u02bbsish kuzatilgan.<\/p>\n

Xususan, bu energiya resurslari (yil davomida o\u02bbsish 97 foiz), metallar (41 foizdan ko\u02bbproq) va kimyo mahsulotlari (35 foizdan ko\u02bbproq) eksportiga ta\u02bcsir ko\u02bbrsatgan. Jahon banki ma\u02bclumotlariga ko\u02bbra, 2021 yili temir rudasi narxi oldingi yilga nisbatan o\u02bbrtacha 49 foizga oshgan (2011 yildan beri maksimum), alyuminiy uchun \u2014 45 foizga oshgan (2008 yildan beri maksimum).<\/p>\n

Umuman olganda, barcha sohalarda yuk tashish o\u02bbsgan. Aviatsiya sanoatini o\u02bbz ichiga olgan transport uskunalari bundan mustasno. Oziq-ovqat eksporti 2021 yilga nisbatan 20 foizga oshgan (pandemiyadan oldingi darajadan 31 foizga) va bu o\u02bbsish ham asosan narxlarning oshishi bilan bog\u02bbliq. FAO (Birlashgan Millatlar Tashkilotining Oziq-ovqat va qishloq xo\u02bbjaligi tashkiloti) ma\u02bclumotlariga ko\u02bbra, asosiy oziq-ovqat tovarlari (don, yog\u02bb, go\u02bbsht va sut mahsulotlari, shakar) 2021 yili o\u02bbrtacha 28 foizga qimmatlashgan.<\/p>\n

E\u02bctiborlisi shundaki, mamlakatlar o\u02bbrtasidagi o\u02bbzaro savdodagi tafovutlar ham oshgan. Masalan, Xitoyda aylanma profitsiti jahon aylanmasining 4,5 foizigacha oshgan (pandemiyagacha bo\u02bblgan 3,5 foizga nisbatan), Yevropa Ittifoqida esa 1,2 foizdan 0,4 foizgacha kamaygan. AQSHda kamomad minus 4,3 foizdan minus 5,2 foizgacha ko\u02bbtarilgan.<\/p>\n

Biroq, hozirda savdoning choraklik o\u02bbsish sur\u02bcati sekinlashmoqda, shuning uchun yil boshida sekinroq o\u02bbsish kutilmoqda. Umuman olganda, yil davomida global iqtisodiy o\u02bbsish sur\u02bcatining sekinlashuvi ortidan umumiy o\u02bbsish ham sekinlashadi. Shu bilan birga, kompaniyalarning yetkazib berish ishonchliligini oshirish va tashish imkoniyatlarini ko\u02bbpaytirishga qaratilgan sa\u02bcy-harakatlariga qaramay, 2022 yil logistik qiyinchiliklar davom etadi, deb hisoblaydi UNCTAD.<\/p>\n

Avvalroq Jahon banki global iqtisodiyot o\u02bbsishi prognozini pasaytirgani xabar qilingandi<\/a>. Shuningdek, Dunyoda oltinga bo\u02bblgan global talab 2021 yil 10 foizga oshgani haqida xabar berildi<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tovar va xizmatlar aylanmasi 2021 yilda 25 foizga oshdi.<\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":17164,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"_sharing_image":[],"_sharing_image_fieldset":[],"_dinor_sponsored":false,"_dinor_sponsor_name":"","_dinor_reading_time":0,"_dinor_primary_term":0,"_dinor_featured":false,"_dinor_urgent":false,"_dinor_show_author":false,"_dinor_kicker":"","_dinor_summary":"","_dinor_sources":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"ptype":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dinor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17161"}],"collection":[{"href":"https:\/\/dinor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dinor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dinor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dinor.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=17161"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/dinor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17161\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17163,"href":"https:\/\/dinor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17161\/revisions\/17163"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dinor.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/17164"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dinor.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=17161"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dinor.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=17161"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dinor.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=17161"},{"taxonomy":"ptype","embeddable":true,"href":"https:\/\/dinor.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fptype&post=17161"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}